Phân có nhầy là bị gì? Khi nào cần đi khám?
Phân có nhầy có thể xuất hiện do táo bón, tiêu chảy, IBS hoặc một số bệnh lý đường ruột. Tìm hiểu nguyên nhân và dấu hiệu cần đi khám.
Chất nhầy trong phân là gì?
Đường ruột tự nhiên có một lớp chất nhầy giúp bảo vệ niêm mạc và hỗ trợ phân di chuyển thuận lợi qua đại tràng.
Vì vậy, một lượng nhỏ chất nhầy trong phân đôi khi có thể xuất hiện mà không nhất thiết là dấu hiệu của bệnh.
Thông thường lượng chất nhầy này khá ít nên chúng ta không chú ý.
Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên nhìn thấy:
- Chất nhầy bao quanh phân.
- Những sợi hoặc mảng nhầy rõ rệt.
- Chất nhầy trắng hoặc trong.
- Chất nhầy kèm phân lỏng.
- Chất nhầy kèm máu.
- Đi ngoài gần như chỉ có nhầy.
thì cần quan sát thêm các triệu chứng đi kèm.
Đặc biệt, lượng chất nhầy tăng rõ rệt hoặc xuất hiện kéo dài có thể liên quan đến tình trạng kích thích, viêm hoặc một số vấn đề của đường tiêu hóa.
Phân có nhầy là bị gì?
Có nhiều nguyên nhân khiến lượng chất nhầy trong phân trở nên dễ nhận thấy hơn.
Một số nguyên nhân khá nhẹ và tạm thời, trong khi một số trường hợp cần được bác sĩ đánh giá.
1. Táo bón
Táo bón có thể làm phân:
- Khô.
- Cứng.
- Khó đào thải.
- Phải rặn nhiều.
Khi phân cứng di chuyển qua đại tràng và trực tràng, bạn đôi khi có thể nhận thấy một lượng chất nhầy bám quanh phân.
Nếu chất nhầy xuất hiện cùng:
- Phân cứng.
- Đi ngoài khó.
- Cảm giác đi ngoài không hết.
- Phải rặn nhiều.
thì táo bón là một trong những nguyên nhân có thể được xem xét.
2. Tiêu chảy
Tiêu chảy có thể làm chất nhầy trong phân dễ nhận thấy hơn.
Người bệnh thường có:
- Phân mềm hoặc lỏng.
- Đi ngoài nhiều lần.
- Đau bụng.
- Mót đi ngoài.
Nếu tiêu chảy xuất hiện đột ngột, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc thực phẩm không phù hợp.
Điều quan trọng trong tiêu chảy là theo dõi tình trạng mất nước và các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao hoặc máu trong phân.
3. Nhiễm trùng đường tiêu hóa
Một số virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng có thể gây viêm đường tiêu hóa và làm xuất hiện chất nhầy trong phân.
Tùy tác nhân, người bệnh có thể gặp:
- Tiêu chảy.
- Đau quặn bụng.
- Sốt.
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Phân có nhầy.
- Phân có máu trong một số trường hợp.
Nếu nhiều người cùng ăn một loại thực phẩm rồi xuất hiện triệu chứng tương tự, cũng cần nghĩ đến bệnh do thực phẩm.
Không nên tự sử dụng kháng sinh khi chưa xác định nguyên nhân.
Phân có nhầy là bị gì? Khi nào cần đi khám?
4. Hội chứng ruột kích thích (IBS)
Một số người mắc hội chứng ruột kích thích có thể thấy chất nhầy trong phân.
IBS thường có thêm những biểu hiện như:
- Đau bụng tái diễn.
- Đầy hơi.
- Chướng bụng.
- Táo bón.
- Tiêu chảy.
- Táo bón và tiêu chảy xen kẽ.
- Cảm giác đi ngoài không hết.
Tuy nhiên, phân có nhầy không đủ để chẩn đoán IBS.
Đặc biệt, nếu chất nhầy đi kèm máu trong phân, sốt hoặc sụt cân không chủ ý thì cần xem xét những nguyên nhân khác thay vì tự cho rằng đó chỉ là IBS.
5. Viêm trực tràng
Trực tràng là đoạn cuối của ruột già trước hậu môn.
Khi trực tràng bị viêm, người bệnh có thể gặp:
- Cảm giác mót đi ngoài liên tục.
- Đi ngoài nhiều lần nhưng mỗi lần ít.
- Đau hoặc khó chịu vùng trực tràng.
- Chất nhầy trong phân.
- Chảy máu trực tràng trong một số trường hợp.
Viêm trực tràng có nhiều nguyên nhân khác nhau nên cần được chẩn đoán đúng trước khi điều trị.
6. Bệnh viêm ruột
Bệnh Crohn và viêm loét đại tràng thuộc nhóm bệnh viêm ruột (IBD).
Đây là nhóm bệnh khác với hội chứng ruột kích thích (IBS).
Người mắc bệnh viêm ruột có thể gặp:
- Tiêu chảy kéo dài.
- Đau bụng.
- Chất nhầy trong phân.
- Máu trong phân.
- Mệt mỏi.
- Sụt cân không chủ ý.
Nếu có những triệu chứng này kéo dài, cần được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa đánh giá.
7. Một số vấn đề hậu môn – trực tràng
Một số tình trạng ở vùng hậu môn và trực tràng cũng có thể làm người bệnh nhận thấy dịch nhầy khi đi vệ sinh.
Đặc biệt nếu kèm:
- Đau hậu môn.
- Chảy máu.
- Cảm giác mót đi ngoài.
- Cảm giác còn phân.
- Thay đổi thói quen đại tiện.
thì không nên chỉ dựa vào màu sắc của chất nhầy để tự xác định nguyên nhân.
8. Một số bệnh lý đại trực tràng khác
Ít phổ biến hơn, chất nhầy trong phân có thể xuất hiện trong một số bệnh lý của đại tràng hoặc trực tràng.
Do đó, nếu tình trạng mới xuất hiện, kéo dài hoặc ngày càng nhiều, đặc biệt kèm các dấu hiệu bất thường khác, nên đi khám.
Phân có nhầy trắng là bị gì?
Chất nhầy của đường ruột thường có thể có màu:
- Trong.
- Trắng.
- Trắng đục nhẹ.
Nếu chỉ có một lượng rất nhỏ, xuất hiện thỉnh thoảng và không có triệu chứng khác thì chưa nhất thiết đáng lo.
Tuy nhiên, nếu nhầy trắng xuất hiện thường xuyên hoặc số lượng nhiều, cần xem xét thêm:
- Có táo bón không?
- Có tiêu chảy không?
- Có đau bụng không?
- Có đi ngoài nhiều lần không?
- Có cảm giác đi ngoài không hết không?
- Có máu trong phân không?
Không thể xác định nguyên nhân chỉ dựa vào việc chất nhầy có màu trắng.
Phân có nhầy vàng là bị gì?
Màu của chất nhầy và phân có thể chịu ảnh hưởng bởi:
- Thức ăn.
- Dịch tiêu hóa.
- Tốc độ phân di chuyển qua đường ruột.
- Tiêu chảy.
- Một số tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.
Do đó, chất nhầy hơi vàng không tự động đồng nghĩa với một bệnh cụ thể.
Nếu nhầy vàng xuất hiện cùng:
- Tiêu chảy kéo dài.
- Sốt.
- Đau bụng.
- Mùi phân thay đổi rõ rệt.
- Máu trong phân.
thì nên được đánh giá nguyên nhân.
Đi ngoài có nhầy nhưng phân vẫn bình thường có sao không?
Nếu phân vẫn thành khuôn, việc đại tiện bình thường và chỉ thỉnh thoảng thấy một lượng nhỏ chất nhầy thì có thể chưa phải vấn đề đáng lo.
Đường ruột vốn sản xuất chất nhầy để bảo vệ niêm mạc.
Bạn có thể theo dõi thêm trong những lần đại tiện tiếp theo.
Tuy nhiên, nên đi khám nếu:
- Lượng chất nhầy tăng lên.
- Xuất hiện liên tục.
- Thói quen đại tiện thay đổi.
- Có đau bụng.
- Có máu trong phân.
- Có sụt cân hoặc các triệu chứng bất thường khác.
Đi ngoài có nhầy và đau bụng là do đâu?
Khi chất nhầy xuất hiện cùng đau bụng, có nhiều nguyên nhân có thể được xem xét như:
- Tiêu chảy do nhiễm trùng.
- Hội chứng ruột kích thích.
- Viêm trực tràng.
- Bệnh viêm ruột.
- Một số bệnh lý tiêu hóa khác.
Đặc điểm cơn đau cũng rất quan trọng.
Ví dụ:
- Đau xuất hiện trước khi đại tiện?
- Có giảm sau khi đi ngoài?
- Đau quặn từng cơn?
- Đau liên tục?
- Có sốt?
- Có tiêu chảy?
- Có máu trong phân?
Những thông tin này giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân tốt hơn.
Phân có nhầy và máu có nguy hiểm không?
Máu trong phân là dấu hiệu cần được chú ý.
Máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những vấn đề vùng hậu môn đến các bệnh lý đường ruột cần điều trị.
Nếu phân có cả nhầy và máu, đặc biệt khi tái diễn, nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị.
Cần đánh giá y tế sớm hơn nếu đi kèm:
- Chảy máu nhiều.
- Đau bụng dữ dội.
- Sốt.
- Tiêu chảy nhiều.
- Chóng mặt hoặc yếu rõ rệt.
- Sụt cân không chủ ý.
Không nên chỉ dựa vào màu máu hoặc lượng máu quan sát được để tự kết luận nguyên nhân.
Đi ngoài chỉ ra chất nhầy là bị gì?
Một số người có cảm giác rất muốn đi ngoài nhưng khi vào nhà vệ sinh chỉ ra một ít chất nhầy hoặc rất ít phân.
Tình trạng này có thể liên quan đến kích thích hoặc viêm vùng trực tràng, rối loạn đại tiện hoặc một số bệnh lý đường ruột.
Nếu chỉ xảy ra một lần rồi hết có thể theo dõi thêm.
Nếu thường xuyên:
- Mót đi ngoài.
- Đi nhiều lần nhưng rất ít phân.
- Chỉ ra nhầy.
- Có đau trực tràng.
- Có máu.
thì nên đi khám.
Phân có nhầy có phải hội chứng ruột kích thích không?
IBS có thể làm xuất hiện chất nhầy trong phân ở một số người.
Tuy nhiên, IBS thường được xem xét khi có đau bụng tái diễn liên quan đến đại tiện và thay đổi tần suất hoặc hình dạng phân.
Do đó:
Có chất nhầy ≠ chắc chắn mắc IBS.
Nếu có các dấu hiệu cảnh báo như máu trong phân, sốt, thiếu máu hoặc sụt cân không chủ ý, cần tìm nguyên nhân khác trước khi quy triệu chứng cho IBS.
Phân có nhầy có phải ung thư đại tràng không?
Không thể kết luận ung thư đại trực tràng chỉ vì thấy chất nhầy trong phân.
Chất nhầy có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng khác nhau, bao gồm những nguyên nhân không nghiêm trọng.
Tuy nhiên, một sự thay đổi kéo dài trong thói quen đại tiện cần được chú ý, đặc biệt nếu đi kèm:
- Máu trong phân.
- Sụt cân không chủ ý.
- Thiếu máu.
- Mệt mỏi bất thường.
- Đau bụng kéo dài.
- Thay đổi rõ rệt tần suất hoặc đặc điểm phân.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể đánh giá xem cần thực hiện những xét nghiệm nào dựa trên tuổi, triệu chứng và yếu tố nguy cơ.
Làm gì khi thấy phân có nhầy?
Cách xử lý phụ thuộc vào nguyên nhân.
Nếu chỉ thỉnh thoảng thấy một lượng nhỏ nhầy và không có triệu chứng khác, có thể theo dõi trước.
1. Quan sát đặc điểm đại tiện
Hãy chú ý:
- Phân cứng hay lỏng?
- Chất nhầy xuất hiện bao nhiêu lần?
- Có máu không?
- Có đau bụng không?
- Có sốt không?
- Có đi ngoài nhiều lần không?
- Có cảm giác đi ngoài không hết không?
Không cần kiểm tra phân quá mức sau mỗi lần đại tiện. Mục tiêu chỉ là nhận biết một sự thay đổi rõ rệt và kéo dài.
2. Uống đủ nước
Duy trì lượng nước phù hợp giúp hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa.
Nếu chất nhầy xuất hiện cùng tiêu chảy, cần đặc biệt chú ý đến nguy cơ mất nước.
3. Ăn uống đa dạng
Một chế độ ăn cân bằng có thể bao gồm:
- Rau.
- Trái cây.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Protein phù hợp.
- Các nguồn chất xơ khác.
Nếu đang có triệu chứng tiêu hóa cấp tính, nên lựa chọn thực phẩm dựa trên khả năng dung nạp.
4. Bổ sung chất xơ phù hợp
Nếu tình trạng liên quan đến táo bón hoặc chế độ ăn ít chất xơ, tăng lượng chất xơ hợp lý có thể hỗ trợ đại tiện.
Nên tăng từ từ và uống đủ nước.
Nếu chất xơ khiến đầy bụng hoặc triệu chứng nặng hơn rõ rệt, cần điều chỉnh thay vì tiếp tục tăng.
5. Không tự ý dùng kháng sinh
Nếu phân có nhầy kèm tiêu chảy, không nên tự cho rằng nguyên nhân là nhiễm khuẩn rồi sử dụng kháng sinh.
Tiêu chảy có thể do nhiều tác nhân khác nhau và kháng sinh không phù hợp cho tất cả trường hợp.
6. Không lạm dụng thuốc cầm tiêu chảy
Nếu tiêu chảy kèm máu trong phân, sốt hoặc đau bụng nhiều, không nên tự dùng thuốc cầm tiêu chảy mà chưa được tư vấn phù hợp.
Có nên uống men vi sinh khi phân có nhầy?
Probiotic có thể được nghiên cứu và sử dụng trong một số tình trạng tiêu hóa cụ thể, nhưng phân có nhầy không phải là một chẩn đoán.
Do đó, không thể nói rằng cứ thấy nhầy trong phân là nên uống probiotic.
Hiệu quả của probiotic phụ thuộc vào:
- Nguyên nhân.
- Chủng vi sinh vật.
- Liều lượng.
- Tình trạng sức khỏe.
- Mục tiêu sử dụng.
Nếu triệu chứng kéo dài, điều quan trọng hơn là xác định nguyên nhân thay vì chỉ tập trung vào việc bổ sung lợi khuẩn.
Phân có nhầy khi nào cần đi khám?
Nên đi khám nếu:
- Chất nhầy xuất hiện thường xuyên.
- Lượng chất nhầy ngày càng nhiều.
- Triệu chứng kéo dài.
- Thói quen đại tiện thay đổi rõ rệt.
Đặc biệt cần chú ý nếu có:
- Máu trong phân.
- Phân đen bất thường.
- Đau bụng kéo dài hoặc ngày càng tăng.
- Sốt.
- Tiêu chảy kéo dài.
- Tiêu chảy về đêm.
- Sụt cân không chủ ý.
- Thiếu máu hoặc mệt mỏi bất thường.
- Đi ngoài nhiều lần nhưng mỗi lần rất ít.
- Cảm giác mót đi ngoài liên tục.
- Tiền sử cá nhân hoặc gia đình có bệnh đường ruột cần theo dõi.
Nếu chảy máu nhiều, đau bụng dữ dội, lơ mơ hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, cần được chăm sóc y tế sớm.
Bác sĩ có thể kiểm tra gì khi phân thường xuyên có nhầy?
Tùy theo triệu chứng, bác sĩ có thể hỏi về:
- Thời gian xuất hiện chất nhầy.
- Tần suất đại tiện.
- Hình dạng phân.
- Có tiêu chảy hay táo bón không.
- Có máu không.
- Có đau bụng không.
- Có sốt không.
- Thuốc đang sử dụng.
- Chế độ ăn.
- Tiền sử sức khỏe.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc:
- Xét nghiệm máu.
- Xét nghiệm phân.
- Các xét nghiệm đánh giá viêm hoặc nhiễm trùng.
- Nội soi hoặc phương pháp kiểm tra khác khi có chỉ định.
Không phải tất cả người thấy chất nhầy trong phân đều cần nội soi.
Câu hỏi thường gặp
Phân có một ít nhầy trắng có sao không?
Một lượng nhỏ chất nhầy xuất hiện thỉnh thoảng có thể là hiện tượng bình thường. Nếu lượng nhầy tăng, kéo dài hoặc kèm triệu chứng khác thì nên tìm nguyên nhân.
Đi ngoài có nhầy nhưng không đau bụng có nguy hiểm không?
Không nhất thiết. Nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng và không có dấu hiệu bất thường khác, có thể theo dõi. Nếu kéo dài hoặc xuất hiện máu, thay đổi đại tiện hay sụt cân, nên đi khám.
Phân có nhầy có phải viêm đại tràng không?
Không thể chẩn đoán viêm đại tràng chỉ dựa vào chất nhầy. Táo bón, tiêu chảy, IBS, nhiễm trùng và nhiều tình trạng khác đều có thể liên quan.
Phân có nhầy và máu có nên đi khám không?
Có. Máu trong phân cần được chú ý, đặc biệt khi tái diễn hoặc đi kèm đau bụng, sốt, tiêu chảy kéo dài hay sụt cân.
Phân có nhầy có nên bổ sung chất xơ không?
Nếu nguyên nhân liên quan đến táo bón hoặc khẩu phần ít chất xơ, bổ sung lượng phù hợp có thể hữu ích. Tuy nhiên, chất xơ không phải giải pháp cho mọi nguyên nhân gây chất nhầy trong phân.
Phân có nhầy có nên uống men vi sinh không?
Không phải trường hợp nào cũng cần probiotic. Nên xem xét nguyên nhân, triệu chứng và mục đích sử dụng cụ thể.
Khám phá thêm
Nếu bạn đang quan tâm đến chất nhầy trong phân và những thay đổi khi đại tiện, có thể tham khảo:
- Tiêu chảy là gì? Nguyên nhân và cách chăm sóc đúng
- Hội chứng ruột kích thích (IBS) là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện
- Đi ngoài nhiều lần trong ngày là bị gì? Khi nào cần đi khám?
- Đi ngoài không hết phân là bị gì? Nguyên nhân và cách cải thiện
- Phân lúc rắn lúc lỏng là bị gì? Có phải đại tràng không?
- Phân nhỏ dẹt là bị gì? Khi nào cần lo lắng?
- Táo bón là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách cải thiện
- Lợi khuẩn đường ruột là gì? Vai trò đối với hệ tiêu hóa
- Prebiotic và Probiotic khác nhau như thế nào?
Sản phẩm hỗ trợ bạn có thể tham khảo
Unicity LiFiber – sản phẩm bổ sung chất xơ, phù hợp để tham khảo khi chế độ ăn hằng ngày chưa cung cấp đủ chất xơ.
Unicity ProBionic Plus – sản phẩm bổ sung probiotic, hỗ trợ bổ sung lợi khuẩn cho đường ruột.
Unicity Bios Life C – sản phẩm bổ sung chất xơ và các thành phần dinh dưỡng, có thể tham khảo tùy theo nhu cầu sử dụng.
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Lưu ý và miễn trừ trách nhiệm
Thông tin trong bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.
Một lượng nhỏ chất nhầy trong phân đôi khi có thể xuất hiện bình thường. Tuy nhiên, nếu chất nhầy xuất hiện thường xuyên, ngày càng nhiều hoặc đi kèm máu trong phân, sốt, đau bụng kéo dài, tiêu chảy kéo dài, sụt cân không chủ ý hay các dấu hiệu bất thường khác, bạn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá nguyên nhân.

Xem thêm